Ақтөбе облысында тігін кәсібін отбасылық бизнеске айналдырып, шағын шеберханадан өндірістік цехқа дейін өскен кәсіпкерлер бар. Солардың бірі – Разия Берекетқызы Галиева. Ол тігіншілікке бала кезінен қызығып, 2013 жылы өз кәсібін бастады. Бүгінде «Разия» ательесі тапсырыспен киім тігумен қатар, мемлекеттік ұйымдарға арналған өнімдер шығарып, ұлттық және сахналық киімдер тігеді.
Жеке қызығушылықтан кәсіпке дейін
Разия Галиева тігіншілікпен бала кезінен айналысқан. Алайда кәсіби жолын бірден кәсіпкерліктен бастаған жоқ. Өз кәсібін ашқанға дейін 13 жыл аудандық архивте жұмыс істеді.
2013 жылы тігіншілікке деген қызығушылығын табыс көзіне айналдыруға шешім қабылдап, жеке кәсіпкерлікке қадам басты. Ательеге «Разия» деп өзінің есімін берді.
Кәсіптің алғашқы кезеңінде негізгі бағыт перде тігу болды. Шамамен алты айдан кейін тапсырыс көлемі мен клиенттердің сұранысын ескере отырып, қызмет түрін кеңейтіп, толыққанды ателье ашты.
«Тігіншілікке бала кезімнен қызықтым. Алғашқы тігін машинасын маған анам алып берген. Сол қарапайым машинадан басталған іс бүгінде үлкен цехқа айналды», – дейді кәсіпкер.
12 шаршы метрден өндірістік цехқа дейін
«Разия» ательесінің алғашқы жалға алған орны небәрі 12 шаршы метр болды. Кейін кәсіптің ауқымы ұлғайып, жұмыс алаңы 33 шаршы метрге жетті. Одан соң тағы 24 шаршы метрлік қосымша орын пайдалануға берілді.
2017 жылы кәсіпкер ескі ғимаратты реконструкциялау үшін 9 млн теңгеге сатып алды. Осы жерде ауданы 180 шаршы метр болатын жаңа өндірістік цех жұмысын бастады.
2018-2019 жылдары цех тағы да кеңейтіліп, бүгінде оның жалпы аумағы 460 шаршы метрге жетті.
Кәсіптің екінші коммерциялық нысаны Ақтөбедегі Батыс шағын ауданында орналасқан. Оның ауданы – 230 шаршы метр.
Бұл нысан РБК банкі арқылы несиеге сатып алынған. Қаржыландыру бағдарламасында «Даму» қорының субсидиялау тетігі қолданылған. Бүгінде кәсіпкер бұл несиені толық өтеп қойған.
Осылайша, бастапқыда шағын жалға алынған бөлмеден басталған кәсіп бірнеше жыл ішінде жеке өндірістік базасы бар бизнеске айналды.
Қызмет көрсетуден өндіріске дейін
Алғашында «Разия» ательесі негізінен халыққа қызмет көрсетсе, уақыт өте келе тапсырыс көлемін ұлғайтып, ұйымдармен жұмыс істеуге көшті.
Кәсіпорын балабақшалар мен мектептерге арналған мемлекеттік тапсырыстарды орындап, перде және төсек-орын жабдықтарын тікті.
Бүгінде өндіріс ассортименті де айтарлықтай кеңейген. Ателье ұлттық киімдер, би және сахналық костюмдер, мектеп формасы, батырлардың костюмдері, сондай-ақ Аяз ата мен Ақшақардың киімдерін тігеді.
Өндірісте заманауи профильдік жабдықтар пайдаланылады. Олардың қатарында кесте тігуге және лазермен кесуге арналған станоктар бар.
Шикізат пен маталар бірнеше нарықтан жеткізіледі. Кәсіпорын Қытайдан, Түркиядан, Бішкектен және Алматыдан мата мен қажетті материалдарды сатып алады. Ал мақта Түркістан облысынан әкелінеді.
Отбасылық бизнес моделі
Бүгінде кәсіпорында 10 адам жұмыс істейді. Қызметкерлердің басым бөлігі – 50 жастан асқан азаматтар. Олар «Күміс жас» бағдарламасы арқылы жұмыспен қамтылған.
Кәсіптің белгілі бір кезеңінде жұмысшылар саны 20 адамға дейін жеткен. Қазіргі таңда команда көлемі нарықтағы тапсырыс пен өндіріс қажеттілігіне қарай қалыптасады.
«Разия» ательесі – отбасы мүшелері бірге басқаратын бизнес. Кәсіпке Разия Галиеваның жолдасы, ұлы және келіні де белсенді араласады.
Ұлы заң және экономика саласында білім алған. Ол кәсіпорынның мемлекеттік сатып алулар мен тендерлерге қатысуына жауап береді.
«Бізде әркімнің өз жұмысы бар. Отбасылық бизнес болған соң, өндірістен бастап мемлекеттік сатып алуға дейінгі жұмыстарды бірге атқарамыз. Баламның заң және экономика саласындағы білімі тендерлермен жұмыс істеуде көп көмектеседі», – дейді Разия Галиева.
Нарық, баға және бәсеке
Кәсіпорынның өнімдері Ақтөбе қаласы мен ауданында ғана емес, Астанаға да жөнелтіледі. Кейбір тапсырыстар Ресейге дейін жеткізіледі.
Клиенттерді тартудың негізгі арналары – Instagram әлеуметтік желісі және тұрақты клиенттердің ұсынысы, яғни «ауыздан-ауызға» тарайтын жарнама.
Баға нарықтағы жағдайға қарай қалыптасады. Мәселен, шалбардың балағын қысқарту қызметінің құны орта есеппен 1200-1500 теңге аралығында.
Кәсіпкер мемлекеттік сатып алулар бойынша ашық конкурстарға да тұрақты қатысады. Алайда бұл нарықта бағаны шамадан тыс төмендету, яғни демпинг мәселесі бар екенін айтады.
Мұндай жағдайда кәсіпорынға тек баға бойынша емес, өндірістік мүмкіндігі, сапасы мен тәжірибесі арқылы бәсекелесу маңызды.
«Мемлекеттік сатып алуда кейде бағаны тым төмендетіп жіберетін жағдайлар кездеседі. Бұл өндіруші үшін қиын. Өйткені сапалы материал, еңбек ақысы және өндірістің басқа да шығындары бар. Бағаны төмендете берген сайын кәсіптің экономикалық тиімділігі де төмендейді», – дейді кәсіпкер.
Кәсіпкерлік қауымдастықтағы белсенділік
Разия Галиева Ақтөбе іскер әйелдер қауымдастығының мүшесі. Сонымен қатар жеңіл өнеркәсіп саласындағы кәсіпкерлер қауымдастығының жұмысына белсенді қатысады.
Оның кәсіпкерлік жолы шағын қызмет көрсетуден бастап, жеке өндірістік нысандарды қалыптастыруға дейінгі кезеңдерді қамтиды. 12 шаршы метрлік алғашқы жалға алынған бөлме, 9 млн теңгеге сатып алынған ғимарат, 460 шаршы метрлік өндірістік цех және 230 шаршы метрлік екінші коммерциялық нысан – бизнестің бірнеше жылдағы өсу динамигін көрсетеді.
«Разия» ательесінің тәжірибесі жеңіл өнеркәсіпте бизнесті біртіндеп кеңейтудің мүмкін екенін көрсетеді: алдымен шағын қызмет, кейін тұрақты клиенттер, өндірістік база, мемлекеттік және корпоративтік тапсырыстар, одан әрі нарықты кеңейту.
Бүгінде кәсіпорын үшін негізгі міндеттердің бірі – өндірістік әлеуетті сақтай отырып, тапсырыс көлемін ұлғайту, жаңа нарықтарға шығу және отандық жеңіл өнеркәсіптегі бәсекелестікте өз орнын нығайту.
