Шадияр Тәуекел Мажарстанда Stipendium Hungaricum бағдарламасының грантымен білім алып, Будапешттегі Этвеш Лоранд университетін «Халықаралық қатынастар» мамандығы бойынша тәмамдаған. Студент кезінде Quryltai.hu қазақ-мажар қауымдастығын нөлден бастап құрды. Шадияр Тәуекел Мажарстанда осы қауымдастықты қалай дамытқанын және неге бұндай бастаманың маңызды екенін Tilshi.Net-ке айтып берді.
— Шадияр, өзіңіз туралы айтып берсеңіз. Мажарстанда оқуға қалай бардыңыз?
— Мектепте оқып жүрген кезімде FLEX бағдарламасымен бір жылға АҚШ-қа барып келдім. Бұл менің шетелде өмір сүріп, білім алған алғашқы тәжірибем болды. Оның үстіне, бағдарлама толықтай тегін еді.
Қазақстанға оралғаннан кейін шетелде білімімді жалғастырғым келді. Сөйтіп, Stipendium Hungaricum бағдарламасының грантымен Будапешттегі Этвеш Лоранд университетіне (ELTE) оқуға түстім. «Халықаралық қатынастар» мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алдым.
Мажарстанды таңдауыма бірнеше себеп болды. Біріншіден, Stipendium Hungaricum оқу, тұру және медициналық сақтандыру шығындарын қамтитын толық грант ұсынды. Екіншіден, АҚШ-та бір жыл оқып келгеннен кейін Еуропаны көріп, білімімді осы құрлықта жалғастырғым келді.
— Бірақ Мажарстанда тек оқумен шектелмедіңіз ғой.
— Иә. Біз нөлден бастап Quryltai.hu — қазақ-мажар қауымдастығын құрдық. Бір жарым жылдың ішінде шағын бастама нағыз белсенді қауымдастыққа айналды.
Жаңа студенттерге Welcome Day ұйымдастырдық, пикниктер өткіздік, Будапешт маңындағы тауларға жорыққа шықтық, футбол матчтарын бірге тамашаладық, Миланға «Интер» мен «Қайрат» ойынына бардық, коньки тептік.
Ең маңызды шаралардың бірі Қазақстанның Мажарстандағы елшілігімен бірлесіп өткізген Наурыз мерекесі болды. Оған шамамен 300 адам қатысты. Сонымен қатар 45 адаммен Шальфёльд пен Балатон көліне саяхат ұйымдастырдық. Ал Quryltai.hu-дың алғашқы жылдығына 70-тен астам адам жиналды.
Бұл мен үшін маңызды тәжірибе болды. Қауымдастық құру тек іс-шара ұйымдастыру емес екенін түсіндім. Ең бастысы — адамдарды ортақ идеяның айналасына біріктіріп, оларға қайта-қайта келгісі келетін орта қалыптастыру.
— Қазақстанның Мажарстандағы елшілігімен қаншалықты тығыз жұмыс істедіңіз?
— Белсенді жұмыс істедік. Мен Қазақстанның Мажарстандағы елшілігінде хаттамалық-дипломатиялық тағылымдамадан өттім. Сол кезеңде түрлі сапарларды ұйымдастыруға қатыстым. Оның ішінде Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың екі мемлекеттік сапары, сондай-ақ парламенттік, министрлік және бизнес делегациялардың сапарлары болды.
Сол кезде бір қызық нәрсеге назар аудардым. Көптеген елдерде қазақстандықтар Мажарстандағыдан әлдеқайда аз, бірақ олардың өз қауымдастықтары бұрыннан қалыптасқан. Ал Мажарстанда Stipendium Hungaricum бағдарламасының арқасында қазақстандық студенттер көп болғанымен, бізде ұзақ уақыт бойы осындай ұйым болмады.
Біз осы мәселені шешкіміз келіп, Quryltai.hu қауымдастығын құрдық.
— Мажарстанда бірнеше жыл тұрып, Қазақстанмен қандай ұқсастықтарды байқадыңыз?
— Мені әрдайым мажарлардың өздерінің тарихи тамырларына қаншалықты құрметпен қарайтыны таңғалдырады. Бұл жерде дала және түркі дәстүрімен белгілі бір ұқсастықтар бар деп ойлаймын. Әсіресе мажарлар мен Еуразияның көшпелі халықтары арасындағы байланыс туралы теорияларды ескерсек.
Тағы бір практикалық ұқсастық бар. Қазақстан да, Мажарстан да саяси жүйелер өзгергеннен кейін үлкен өзгерістер кезеңінен өтті. Қазір екі ел де ұлттық бірегейлікті сақтай отырып, ірі экономикалық және саяси бірлестіктермен интеграция арасындағы өз тепе-теңдігін іздеп келеді. Қазақстан — Еуразиялық кеңістікте, Мажарстан — Еуропалық одақ аясында.
— Ал болашаққа қандай жоспар құрып отырсыз?
— Қазір серіктестерімізбен бірге Қазақстанда Alemni қауымдастығын дамытып жатырмыз. Мақсатымыз, шетелде білім алып, елге оралған барлық қазақстандықтарды біріктіру, қай елде немесе қай университетте оқығаны маңызды емес. Біз үшін ең бастысы — жастардың елге оралуын жеңілдету, олардың шетелде жинаған білімі мен байланыстарын Қазақстанда қолдануға жағдай жасау.
