Қазақстанның Еңбек Ері, қоғам қайраткері және есімі табандылықтың символына айналған Құралай Байменова Tilshi Podcast жобасының қонағы болды.
Бұл сұхбатта Құралай
Базарбайқызы Қазақстандағы мүгедектігі бар адамдардың құқықтары үшін ондаған
жылдар бойы атқарған жұмысының қорытындысын шығарып, жеке өмірінен сыр шертеді.
Ол 90-жылдардың қиын кезеңінде Қауымдастықты құрудың алғашқы қадамдарынан бастап,
Бердібек Сапарбаевтың шәкірттері Қауымдастықтың
жарғылық қызметі үшін 500 шаршы метрлік ғимаратты тегін беру туралы
Меморандумға қол қойған сәтке дейінгі жолды әңгімелейді.
Бұл — елдің жаңа идеологиясы, жол-көлік апатынан
зардап шеккендерге арналған «Бейімдеу ауылы» жобасы және кез келген
кедергіні еңсеруге күш берген үлкен махаббат туралы әңгіме.
Осы шабыттандыратын сұхбаттың толық бейне нұсқасын Tilshi
Podcast YouTube арнасынан көре аласыз.
Бір арманның тарихы және Қауымдастықтың құрылуы
«Негізінде мен кез келген кәсіппен айналыса алар едім.
Бірақ тағдырдың жазуымен 1989 жылы мүгедектер арбасына таңылып қалдым. Ол кезде
мүгедектігі бар адамдар қоғамдағы ең қорғансыз топтардың бірі еді.
Ауруханаларда 18 ай жатқаннан кейін мен “Ақтөбе қаласының сал ауруына шалдыққан
азаматтарының қауымдастығын” құру туралы шешім қабылдадым».
Бүгінде оның нәтижесін өздеріңіз көріп отырсыздар: дәл
осы сал ауруына шалдыққан азаматтар жиі бастамашы болып, қоғамда жаңа
идеялардың қозғаушы күшіне айналды. Бұл — жоғары ұйымдасқан, білімді,
интеллектуалдық деңгейі жоғары жастар. Арамызда депутаттар да, табысты
кәсіпкерлер де бар. 90-жылдары алдымызға қойған стратегиялық міндеттердің басым
бөлігі орындалды.
Бүгінде біз сапалы арбалармен қамтамасыз етілгенбіз,
мемлекет тұрғын үй береді, барлық қызмет пен бағыттарға қолжетімділік бар.
Арбадағы адам онлайн білім алып, азық-түлікке тапсырыс беріп, кез келген азамат
сияқты толыққанды өмір сүре алады.
Әрине, жекелеген мәселелер әлі де бар: кейбір
медициналық ұйымдарда сапасыз матрастар кездеседі, кейбір мектептерде балаларға
қолжетімді орта жоқ. Бірақ бұлар — шешілетін мәселелер.
Біздің Қауымдастық Қазақстаннан тыс жерлерде де
танымал. Біз алғаш болып «Қоғамдық қабылдау», «Инватакси», «Жеке көмекші»,
«Тең қоғам» сияқты жобаларды бастамашылық еттік.
Белсенділік жолы: «Енжар
болмаңыздар!»
«Маған жиі “Құралай Базарбайқызы,
бізді ешқайда шақырмайды, үйде отырмыз” деп айтады. Мен әрқашан “Қымбаттыларым,
бүгін әр адамның қолында телефон бар, ал оның ішінде барлық ақпарат бар. Қалада
мүгедектігі бар адамдардың мүддесін қорғайтын жүздеген ұйым бар. Оларды
іздеңіздер, тіркеліңіздер, қатысыңыздар! Бастама жасайтын уақыт келді. Білімге,
шығармашылыққа, кәсіпке өздеріңіз ұмтылуыңыз керек. Енжар болмаңыздар — белсенді болу өздеріңізге байланысты”
деп жауап беремін».
Құралай Байменова облыстың бұрынғы әкімі Бердібек
Машбекұлы Сапарбаевты ризашылықпен еске алады.
«Ол бізге жиі келіп: “Қандай мәселе бар? Не істеу
керек?” деп сұрайтын. Еңбек министрі болған адам ретінде біздің барлық
мәселемізді жақсы білетін. Жеке өзі қызығушылық танытып, біздің өзімізге деген
сенімімізді арттыратын. Біз өзімізді қоғамға қажет адам ретінде сезінетінбіз».
Жақында өте әсерлі сәт болды: Бердібек Машбекұлының шәкірттері салынып жатқан үйдің бірінші қабатынан 500
шаршы метрлік ғимаратты Қауымдастықтың жарғылық қызметі үшін тегін беру туралы
Меморандумға қол қойды.
«Бұл біз үшін үлкен қолдау. Ғимараттарды жалға алу өте
қымбат. Ал бұл жерде қоғамда адамға деген оң көзқарас қалыптастыру, мәдениетке
шақыру, табысты мысалдарды көрсету сияқты маңызды жұмыстар жүргізіледі».
Белсенділік және халықаралық
мойындау
Құралай Байменова әрқашан
белсенді болған, мектепте де, университетте де староста болған.
Жақында ол Мәскеуде өткен «Мы
вместе» халықаралық форумына қатысты, аталған шараға 45 елдің өкілдері
жиналыпты.
«Мен Қазақстан Республикасын және титулды ұлтты
таныстырып отырғанымды түсіндім. Сондықтан нашар көрінуге де, дұрыс сөйлемеуге
де құқым жоқ еді. Қатысушылар менің “Қазақстанның Еңбек Ері” атағым бар екенін
білгенде қатты таңғалды».
Бұрынғы ұстаз, 28 жасында «ҚазКСР ағарту ісінің
үздігі» белгісін алған.
«Менің миссиям — тәрбиелеу. Мен — тәлімгермін. Менен
кейін осы “империяны” алға апаратын команданы дайындап жатырмын».
Идеология, телевидение және аз қозғалатын азаматтардың
құқықтары
«Қазір бізге идеология өте қажет. Қаржы маңызды, бірақ
идеология барлық салада — саяси, мәдени, тұрмыстық деңгейде — бірінші орында
тұруы тиіс. Біз жапондар сияқты өз мәдениетімізбен, тілімізбен, мінезімізбен
танылатын халық болуымыз керек».
1993 жылы жарық, су, тамақ жоқ қиын кезеңде Құралай
Байменова Қандыағаштағы теледидарға жұмысқа барған.
«Әр кеш сайын эфирге шығып, аудан мәселелерін
көрсететінбіз. Адамдар: “Ол арбада отырып жұмыс істеп жүр, біз неге істей
алмаймыз?” деп айтатын».
Кейін ол «Рух күші» атты тележурнал жасап,
табысты мысалдарды көрсету арқылы адамдарға жаңа мотивация берді.
«Бейімдеу
ауылы» туралы арман
«Менің үлкен арманым — “Бейімдеу ауылы”. Ауыр жарақат
алған адам жаңа өмірге бейімделуді, арбаны пайдалануды, жаңа мамандық игеруді
сол жерде үйрене алады».
Құралай Байменова меценаттарға «Мешіттерді көп сала бермей, зардап шеккен отандастарымызға жағдай жасаңыздар» деп үндеу жасайды.
Нағыз Ер адамға арналған
ескерткіш
Жеке өміріндегі ауыр кезең — жол апаты. Оның күйеуі,
әскери офицер, әрдайым тірек болып, барлық жағынан қолдау көрсеткен.
«Бүгінде мен біздің ортақ ісімізді жалғастырып
келемін. Өйткені ол менімен әрдайым мақтанатын және мені қолдап отырды».
Қорытынды
«Биыл мен жетпіске келдім. Құдай денсаулық берсе,
барлық стратегиялық жоспарларымызды жүзеге асырамыз. Мен өз командамның қолына
шешілген көптеген мәселелерді тапсырып кеткім келеді.
Естеріңізде болсын, мүгедектік — кемшілік емес. Ең бастысы — азамат
ретінде қандай адам екеніңіз, жауапкершілігіңіз бен бастамашылдығыңыз, өзіңізге
деген сеніміңіз. Өзіңізді танытыңыз, өзіңізді көрсетіңіз! Өмір жалғасады».
Бейне нұсқасы мен мәтіндік
транскрипциясын дайындағандар: Асқар Ақтілеу және Данияр Сағидолла.
Сұхбаттың бейне нұсқасын Tilshi
Podcast YouTube арнасынан көре аласыз. Аудио нұсқасы Google, Yandex және
Apple Podcasts платформаларына жүктелді.